ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับวัณโรค

วัณโรคในคนเกิดจากเชื้อมัยโคแบคทีเรีย ที่เข้าสู่ร่างกายผ่านทางเดินหายใจในรูปละอองเสมหะ บุคคลที่มีโอกาสติดเชื้อง่ายได้แก่ผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน, ติดเหล้า, และภูมิคุ้มกันบกพร่อง
นอกจากการเกิดโรคที่ปอดแล้ว ยังสามารถกระจายไปก่อโรคยังอวัยวะต่างๆ ได้ทั่วร่างกายเช่น ต่อมน้ำเหลือง, เยื่อหุ้มสมอง, กระดูก ฯลฯ
ปัจจุบันคนไทยป่วยเป็นวัณโรครายใหม่ประมาณปีละ 5 หมื่นคน โดยที่ 1 ใน 20 จะเสียชีวิตจากโรคนี้

อาการและการวินิจฉัยวัณโรคปอด
อาการที่พบได้บ่อยคือ ไอเรื้อรังเกิน 3 สัปดาห์หรือไอเป็นเลือด สำหรับอาการที่พบร่วมได้แก่อ่อนเพลีย, เบื่ออาหาร, น้ำหนักลด, มีไข้ หรือเจ็บหน้าอก ฯลฯ
การวินิจฉัยอาศัยประวัติ, การตรวจร่างกาย, การถ่ายภาพรังสีทรวงอก, และการตรวจเสมหะหาเชื้อวัณโรคหรือการทดสอบปฏิกิริยาที่ผิวหนังในเด็ก
การเก็บเสมหะจะให้เก็บทันทีตอนเช้าหลังตื่นนอนเป็นเวลา 3 วัน

การรักษาวัณโรค

ในช่วง 2 เดือนแรก จะใช้ยาร่วมกัน 3-4 ชนิด หลังจากนั้นจึงลดยาเหลือ 2 ชนิดเป็นเวลาต่อไปทั้งหมด รวม 6-9 เดือน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพของผู้ป่วยแต่ละราย ในบางกรณี เช่น ผู้ป่วยที่แพ้ยาหรือไม่ สามารถใช้ยาบางชนิดได้ ทำให้การรักษาอาจจะต้องนานไป เป็น 12-18 เดือน
นิยมให้ยารับประทานรวมกัน เวลาเดียวก่อนนอน
ภายหลังให้การรักษา อาการต่างๆของผู้ป่วยจะค่อยๆดีขึ้น ใน 2 สัปดาห์ และจะดีขึ้นจนเห็นได้ชัดเจน ใกล้เคียงปกติภายในระยะ 2 เดือน ยกเว้นผู้ป่วยที่เชื้อดื้อยา วัณโรคเป็นรุนแรง หรือเป็นโรคมานานและได้รับการรักษาช้า

ข้อควรปฏิบัติสำหรับผู้ป่วยวัณโรคปอด
1.รับประทานยาสม่ำเสมอและมาตรวจตามแพทย์นัดทุกครั้ง เพื่อให้ผลการรักษาหายขาดและป้องกันเชื้อดื้อยา
2.ใช้ผ้าหรือกระดาษปิดจมูกและปากขณะไอหรือจาม
3.เสมหะใส่ขวดหรือกระป๋องที่มีฝาปิดมิดชิดแล้วเททิ้งให้เรียบร้อย
4.ไม่จำเป็นต้องแยกเรื่องการกินอยู่จากสมาชิกในครอบครัว เพียงแต่ใน 2 สัปดาห์แรกที่รักษาพยายามหลีกเลี่ยงไม่คลุกคลีกับคนรอบข้างโดยเฉพาะเด็กและคนชรา
5.แนะนำให้สมาชิกในครอบครัวและผู้ใกล้ชิดมารับการตรวจที่โรงพยาบาล เพื่อให้การป้องกันสำหรับผู้ที่ติดเชื้อหรือให้การรักษาสำหรับผู้ที่เริ่มเป็นโรค
6.งดดื่มสุรา เนื่องจากจะทำให้เกิดตับอักเสบจากยาที่ใช้รักษาได้ง่ายขึ้น
7.หลีกเลี่ยงการใช้ยาคุมกำเนิดชนิดรับประทาน เนื่องจากจะได้ผลไม่แน่นอนเมื่อใช้ร่วมกับยารักษาวัณโรคบางชนิด
8.แจ้งให้แพทย์ทราบในกรณีจะต้องย้ายที่อยู่ เพื่อทำการส่งไปรักษาต่อใกล้บ้าน จะทำให้ได้รับการรักษาที่ต่อเนื่อง