วิจารณ์
Invasive aspergillosis (IA) เป็น opportunistic infection จากเชื้อ Aspergillus spp ที่มีอัตราตายสูง (65-90%) มักพบในผู้ป่วย immunocompromised host ประเภท neutropenia เป็นส่วนใหญ่ นอกจากนี้ยังพบได้ในผู้ที่ได้รับ cytotoxic chemotherapy หรือ long-term corticosteroid therapy, ผู้ป่วย bone marrow /organ transplant, ผู้ป่วย HIV
การวินิจฉัยด้วยการเพาะเชื้อจากเสมหะหรือ bronchoalveolar lavage fluid แม้จะมีความจำเพาะสูง ในกลุ่มผู้ป่วย high risk group ดังกล่าวข้างต้น แต่ความไวต่ำ (30-50%) และยังต้องรอ เป็นเวลานาน กว่าจะได้ผล การวินิจฉัยที่แน่นอนได้จากการตรวจชิ้นเนื้อพบ acute-angle branching, septated nonpigmented hyphae invade pulmonary blood vessel ก็มักถูกจำกัดด้วยภาวะ thrombocytopenia ทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถทำ transbronchial หรือ open lung biopsy ได้ แม้ว่าในปัจจุบันจะมีการส่งตรวจ serum galactomannan เพื่อใช้ในการวินิจฉัยภาวะ IA ได้เร็วขึ้น โดยมีความไวและความจำเพาะที่ 64-100 และ 81-99% ตามลำดับ แต่อย่างไรก็ตามยังไม่ได้ข้อสรุปที่แน่นอน ร่วมกับการทดสอบชนิดนี้ ไม่ได้มีใช้กัน อย่างแพร่หลาย จึงยังมีข้อจำกัดในการใช้ อย่างไรก็ตาม เราสามารถให้การวินิจฉัย IA จากลักษณะอาการทางคลินิกร่วมกับสิ่งตรวจพบจากภาพรังสีทรวงอก โดยสงสัยภาวะนี้ในผู้ป่วย high-risk group ที่มีไข้, lung infiltrates ที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วย antibiotics

รูปที่ 3

ในระยะแรก CXR อาจปกติได้ ต่อมาจะพบ single หรือ multiple ill-defined peripheral infiltrates หรือ wedge-shaped pleural-based density การส่งตรวจ HRCT-scan ในระยะแรกจะพบ "CT halo sign" (รูปที่ 3) คือ พบ ground-glass attenuation รอบๆ nodular infiltrates halo นี้เกิดจากการบวมหรือมีเลือดออกรอบๆ ischemic area การพบ CT halo sign ใน clinical setting ที่สงสัย IA จะมีความจำเพาะสูงมาก จึงควรให้ empiric antifungal therapy ไปก่อนได้

รูปที่ 4

รูปที่ 5

ใน 1-3 สัปดาห์ต่อมา (ช่วง recover จาก neutropenia) จะพบ "air crescent sign" (รูปที่ 4-5) ซึ่งเกิดจาก retraction ของ infarct center และ peripheral necrotic tissue ถูกเม็ดเลือดขาวที่กำลังเพิ่มขึ้นมาเก็บกิน ทำให้เกิดโพรงว่างให้เห็น เป็นเสี้ยวพระจันทร์ อาจพบ sign นี้ใน pulmonary thromboembolism, cavitating tumor, tuberculosis, nocardiosis หรือ lung abscess ได้ แต่ใน clinical setting ที่เหมาะสม การพบ air crescent sign ก็มีความจำเพาะสูงเช่นเดียวกับ CT halo sign แต่เนื่องจากมักพบในระยะท้ายๆ จึงไม่ช่วยในการวินิจฉัย แต่อาจใช้บอก prognosis ได้ เนื่องจากพบว่าในผู้ป่วยที่พบ air crescent sign จะมีอัตราตายต่ำกว่ากลุ่มที่ไม่พบ

อ.พญ. พิมล รัตนาอัมพวัลย์